Tarczyca to narząd położony w okolicy szyi. Służy głównie do produkcji hormonów: tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3), które wraz z krwią są rozprowadzane po całym organizmie i wykorzystywane niemal przez każdą komórkę. Hormony te oddziałują m.in. na przemiany białek, węglowodanów i tłuszczów, wpływają na pracę układu nerwowego, mózgu oraz mięśnia sercowego. Najważniejszym ich zadaniem jest jednak regulowanie metabolizmu. Przy niedoborze hormonów tarczycy, następuje znaczne jego spowolnienie, dostarczana z pożywieniem energia jest magazynowana w postaci tkanki tłuszczowej, zaczynają pojawiać się problemy z utrzymaniem prawidłowej masy ciała, co może prowadzić do powstawania nadwagi i otyłości, oraz  wywoływać zaburzenia gospodarki hormonalnej.

Czynników odpowiedzialnych za występowanie niedoczynności tarczycy jest wiele. Mogą ją wywoływać m.in: usunięcie gruczołu (z powodów medycznych), niedobór jodu, wrodzone zaburzenia tarczycy, przyjmowanie niektórych leków, jednak wśród wszystkich przyczyn, najczęściej wymienia się zapalenie tarczycy, w szczególności – przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie typu Hashimoto.

Niedoczynność tarczycy występuje praktycznie w każdym wieku, również u dzieci, jednakże największą zachorowalność obserwuje się pomiędzy 45 a 65 rokiem życia. Kobiety chorują częściej niż mężczyźni.

Objawy towarzyszące niedoczynności tarczycy bywają różne. Choroba zwykle rozwija się powoli i przez wiele lat może nie powodować żadnych dolegliwości bądź wywoływać takie, które są po prostu niezauważalne lub błędnie interpretowane.

 

U chorych z niedoczynnością tarczycy najczęściej obserwuje się:

  • ogólne osłabienie i przewlekłe zmęczenie,
  • zmniejszoną tolerancję wysiłku,
  • nadmierną senność,
  • spowolnienie,
  • zaburzenia koncentracji i uwagi,
  • zaburzenia pamięci,
  • łatwe marznięcie (zwłaszcza stóp i dłoni),
  • zaparcia,
  • suchość skóry (szczególnie na łokciach i kolanach), łamliwość włosów,
  • pogorszenie słuchu,
  • obfite krwawienia miesiączkowe (u kobiet),
  • zaburzenia czynności seksualnych (częściej u mężczyzn).

Bardzo ważna jest obserwacja organizmu pod kątem występowania choćby najmniejszych zmian w samopoczuciu.

W sytuacji, kiedy widzisz pogorszenie stanu zdrowia, zauważasz pewne dolegliwości, które budzą niepokój, kiedy czujesz, że „coś” się z Tobą dzieje, po prostu udaj się do lekarza! Nie zwlekaj! W gabinecie opowiedz o towarzyszących Ci objawach, o swoich podejrzeniach. Dokładny wywiad i opis dolegliwości, to podstawa! Jeżeli lekarz uzna, że może to mieć związek z niedoczynnością tarczycy, zleci wykonanie badań. Czego możesz się spodziewać?

 

W diagnostyce niedoczynności tarczycy stosuje się następujące badania:

  • oznaczenie hormonów: tyreotropowego (TSH), wolnej trójjodotyroniny (fT3) oraz wolnej tyroksyny (fT4) we krwi;
  • oznaczenie stężenia przeciwciał przeciwtarczycowych (aTPO, aTG) we krwi;
  • USG tarczycy.

W rozpoznawaniu niedoczynności tarczycy najczęściej wykonuje się USG i oznaczenie stężenia hormonów, a w razie potrzeby – rozszerza się diagnostykę.

 

Diagnoza – niedoczynność tarczycy. Jak wygląda leczenie?

Leczenie jest proste – polega na ciągłym i systematycznym zażywaniu preparatów zawierających hormony tarczycy. Jeżeli przyczyną choroby jest niedobór jodu (obecnie rzadko występujący) – leczenie opiera się z kolei o przyjmowanie preparatów jodu. To wszystko to leczenie farmakologiczne. Przy niedoczynności tarczycy, równie ważna jest zmiana stylu życia, zwłaszcza w aspekcie żywienia i aktywności fizycznej. Aby czuć się dobrze i mieć dużo energii, należy podejść do problemu chorej tarczycy całościowo, połączyć stosowanie leku ze zmianami w swoim życiu.

 

Od czego zacząć owe zmiany?

Zdecydowanie – od modyfikacji sposobu żywienia. Niedoczynność tarczycy to przede wszystkim znaczne spowolnienie metabolizmu i często – wzrost masy ciała. Warto zatrzymać ten proces. Punkt wyjścia powinny tu stanowić zasady prawidłowego żywienia oparte o aktualną Piramidę Żywienia. Regularne spożywanie posiłków o stałych porach, różnorodność przy komponowaniu posiłków to złoty standard i absolutna podstawa, od której należy rozpoczynać zmiany dotyczące żywienia. To jednak nie wszystko. Przy „niewyrównanej” niedoczynności tarczycy (nieunormowane stężenia hormonów), zaleca się wprowadzić produkty naturalnie przyspieszające przemianę materii (m.in. bogate w błonnik pokarmowy), a także wykluczyć te, które mają negatywny wpływ na pracę chorego narządu (np. rośliny strączkowe i warzywa kapustne, które z czasem będą mogły być spożywane, w ograniczonej ilości). Dodatkowo należy zadbać o odpowiednią podaż składników odżywczych i mineralnych, w szczególności: jodu, selenu, żelaza i cynku. Właściwie skomponowana dieta to duży krok do osiągnięcia celu – poprawy samopoczucia i utrzymania masy ciała w ryzach.

Istotnym elementem dopełniającym cały proces leczniczy jest aktywność fizyczna. Zaleca się, aby wykonywać ją regularnie, minimum 3 razy w tygodniu. Ćwiczenia powinny być indywidualnie dostosowane do możliwości chorego, a także samego schorzenia. Może się bowiem okazać, że niektóre ćwiczenia wręcz zaburzają proces leczenia, aniżeli go usprawniają.

 

A co z samym Hashimoto?

Choroba Hashimoto to choroba autoimmunologiczna, czyli związana z zaburzeniami układu odpornościowego. System immunologiczny zamiast bronić organizm przed infekcjami, wytwarza stan zapalny we własnych tkankach. Przewlekły proces zapalny toczący się w tarczycy może (nie musi) doprowadzić do powstania nadczynności lub omawianej wyżej niedoczynności tego gruczołu.

Przyczyny powstawania Hashimoto nie są całkowicie wyjaśnione – wśród nich wymienia się najczęściej predyspozycje genetyczne, a także nieodpowiedni tryb życia (problemy emocjonalne, stres, niewłaściwe żywienie i nieprawidłowa aktywność fizyczna, używki, zbyt mała ilość snu, oraz inne czynniki środowiskowe).

Diagnostyka tego zaburzenia opiera się na wykonaniu badań z krwi (duże znaczenie ma oznaczenie TSH i aTPO) oraz USG (zmiany w wielkości i jakości miąższu tarczycy). Istotą leczenia jest natomiast zmiana stylu życia oraz leczenie niedoczynności (lub nadczynności) tarczycy.

 

Tarczyca to bez wątpienia bardzo ważny dla organizmu gruczoł. Pamiętaj o tym, aby o nią dbać i systematycznie kontrolować jej pracę. W razie jakichkolwiek wątpliwości, nie wahaj się odwiedzić w tej sprawie lekarza, w końcu Twoje zdrowie i dobre samopoczucie jest najważniejsze!

 

 

Bibliografia:

  • Zalecenia żywieniowe w niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto. Ratajczak A. E., Moszak M., Grzymisławski M.; Piel Zdr Publ. 2017; 7(4): 305–311;
  • Nadwaga i otyłość a niedoczynność tarczycy. Szwajkosz K., Zwolak A., Dudzińska M, Świrska J, Oszywa-Chabros A, Wawryniuk A., Łuczyk R, Daniluk J.; Journal of Education, Health and Sport; 2016; 6 (7); 419-428;
  • Żywienie w niedoczynności tarczycy. Jarosz M, Stolińska H., Wolańska D.; PZWL; W-wa; 2015;
  • Nadczynność i niedoczynność tarczycy – przyczyny, rozpoznawanie i leczenie. Lewiński A, Smyczyńska J., Hilczer M; Przew Lek 2002, 5, 10, 52-62;
  • Choroby tarczycy jako poważny problem medyczny w Polsce. Ponichtera A., Borowiak E.; Problemy Pielęgniarstwa 2008;16(1-2):192-198;
  • Niedoczynność tarczycy na tle autoimmunologicz Przybilik-Mazurek E., Hubalewska-Dydejczyk A., Huszno B.; Alergologia Immunologia; 2007; 4 (3-4); 64-69.

Zapisz się do naszego newslettera

Dostaniesz tylko konkretne maile z informacjami o:

- nowościach ze strony
- akcjach specjalnych
- promocjach i rabatach

Świetnie, Twój mail został zapisany